Tüketiciyi Koruma Derneği (TÜKODER) Tüzüğü

MADDE 1 - ADI VE MERKEZİ
ADI : Tüketiciyi Koruma Derneği (kısa adı TükoDer)
MERKEZİ : İstanbul

MADDE 2 - DERNEĞİN AMAÇ VE İLKELERİ
Derneğin Amacı: Tüketici haklarının korunması ve geliştirilmesi için örgütlenerek tüketici bilincini oluşturup, yerleştirmek, tüketicilerin haklarının korunması ve geliştirilmesi konusunda bilgilendirmek, bilinçlendirmek ve bu konuda eğitmek, Evrensel Tüketici Hakları paralelinde tüketicinin kendisini koruyabilecek aşamaya gelmesi için gerekli çalışmaları yapmak, bu hakları kullanabileceği ortamı hazırlamaktır.
Derneğin İlkeleri: TükoDer amacına hizmet ederken aşağıdaki ilkeler doğrultusunda hareket eder.
- Siyasi ve ticari kuruluşlardan bağımsız olarak hareket eder.
- Tüketicilerin bilgilendirilmesi ve diğer çalışmalarında hiçbir ticari markanın etkisinde kalmaz.
- Hiç bir ticari kurum ve kuruluştan bağış, reklam ve ilan alamaz.
Ticari ve politik hiçbir bağımlılığı olmayan, bütünüyle üyelerinin gönüllü katkı ve katılımlarıyla çalışmalarını sürdüren bir BAĞIMSIZ TÜKETİCİ VE SİVİL TOPLUM kuruluşudur.

MADDE 3- DERNEĞİN ÇALIŞMA ŞEKLİ
Dernek temel amaçlarına hizmet etmek için aşağıdaki çalışmaları yapar:
a) Tüketici haklarının korunması ve geliştirilmesi için resmi ve özel kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar.
b) Ülke çapında il merkezlerinde ve ilçelerde bir veya birden fazla şubeler açabilir.
c) Basın ve yayın organlarından yararlanır, gerekli yayınları bizzat yapar.
ç) Konusu ile ilgili araştırmalar yapar, sonuçlarını kamuoyuna duyurur.
d) Taşınır ve taşınmaz mülkler edinir, bunları kiraya verir, işletir.
e) Konusu ile ilgili üniversiteler, eğitim kurumları ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar.
f) Tüketicinin korunması amacı ile gerekli denetim ve kontrolün sağlanması için gerektiğinde
ilgili kurum ve kuruluşlara denetçi verir, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve diğer kanun ve düzenlemeler ile oluşturulmuş veya oluşturulacak hakem heyetleri, Reklam Kurulu, Rekabet Kurulu gibi her türlü kuruluşlara katılımcı gönderebilir.
g) Genel tüketici sorunları ile ilgili olarak tüketici mahkemeleri ve diğer mahkemelerde davalar açar.
h) Birleşmiş Milletlerin 09.04.1985 tarihli "Tüketici Hakları Evrensel Patenti"ndeki aşağıda yazılı olan kararlara, Anayasamızın 172. maddesi ve 4077 sayılı kanun çerçevesinde, tüketici haklarına sahip çıkacak ve bu hakların tüm tüketiciler tarafından bilinmesi ve bilinçle kullanılabilmesi için çalışmalar yapar.
1- Tüketicinin Temel Gereksinimlerinin Karşılanması Hakkı:
Barınma, ısınma, aydınlanma, içecek ve kullanılacak su bulma, ulaşım, haberleşme, tüketicilerin en temel haklarıdır. Her tüketici bu hakları talep edebilmeli, bu haklara ulaşabilmeli ve bunları etkin bir şekilde kullanabilmelidir.
2- Sağlık ve Güvenliğin Korunması Hakkı:
Tüketilmek üzere satışa sunulan her türlü mal ve hizmetin yaşam ve sağlık açısından kullanıcılarına zarar vermeyecek durumda bulunması hakkıdır.
3- Ekonomik Çıkarların Korunması Hakkı:
Tüketicilere çok çeşitli ve kaliteli mal ve hizmetlerin ucuz fiyattan sunulması, satış sonrası hizmetlerin yeterli düzeyde olması yanında; satıcının suiistimalini gösterir tek taraflı sözleşmeler, sözleşmelerdeki haksız hükümler, zorlayıcı kredi şartları ve baskı yaratan satış yöntemlerine karşı korunma hakkıdır.
4- Bilgilendirme Hakkı:
Mal ve hizmeti satın alırken doğru karar vermeye yardımcı olacak bilgilerin edinilmesi hakkıdır.
5- Eğitilme Hakkı:
Yanlış, yanıltıcı, eksik reklam, etiket ve ambalaja karşı korunma ve bilinçli, sorumlu tüketici olmak için eğitim kurumlarında eğitilme hakkıdır.
6- Tazmin Edilme Hakkı:
Satın alınan ürünlerin bozuk, eksik veya hatalı çıkması durumunda kusurlu malın geri alınması, yenisi ile değiştirilmesi, kusurlu hizmetin yeniden görülmesi, gerekirse tazminat ödenmesi hakkıdır.
7- Temsil Edilme Hakkı:
Hükümetin ekonomik politikalarının oluşturulmasında dikkate alınma, kamu organlarında temsil, firmalarda; özellikle ürün geliştirme aşamasında görüşü alınma hakkıdır.
8- Sağlıklı Bir Çevrede Yaşama Hakkı:
Sağlık koşullarına uygun fiziksel çevrede yaşama, çevresel tehlikelerden korunma, günümüz ve gelecek nesiller için doğayı koruma hakkıdır.

MADDE 4- DERNEK KURUCULARI
ADI SOYADI D. YERİ D. TARİHİ MESLEĞİ
Ayşe AKMAN Üsküdar 1944 Emekli
Muzaffer KÜLÜR İstanbul 1918 Emekli
Özer GÜÇMEN Beşiktaş 1934 İ.T.Ü. Prof.
Osman AYDIN Refahiye 1957 İşçi
Serpil ŞEKERCİOĞLU Elazığ 1944 Emekli Memur
Ece GÜLSOY İstanbul 1955 Ev Hanımı
Canan BİG Düzce 1951 Özel Yönetici
Maide SELEN Aşkale 1948 Redaktör
Metin ŞEKERCİOĞLU Nailbey 1934 Avukat
Sedef TEMİZKAN İstanbul 1957 Özel Bankacı
Erol SOYSEVER Gelibolu 1942 Pilot
Tuğrul A. SAVAŞ Eskişehir 1953 Özel Yönetici
Ilgın GÜR İstanbul 1943 Ev Hanımı
Cemalettin ÜMİT Düzce 1929 Doktor
Kerra KUTMETE Çıldır 1941 Emekli
Chizuru KOLÇAK Japonya 1945 Özel İdareci

MADDE 5 - ÜYELİK KOŞULLARI
On sekiz yaşını doldurmuş ve fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek kişi dernek üyeliğine başvurabilir. Başvuru sahibi birden fazla şubeye üye olamaz. Onursal üyelikte ikametgah koşulu aranmaz. Onursal üyenin seçme ve seçilme hakkı yoktur. Yönetim Kurullarının verdiği görevleri temsili olarak yerine getirir. İsterse derneğe maddi katkıda bulunabilir.

MADDE 6 - ÜYE OLMA YÖNTEMİ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
a) TükoDer'e üyelik başvurusu Şubeler kanalı ile yapılır.
b) Üyelik başvurusu; üye fişi eksiksiz doldurularak imzalanır, iki resim ve nüfus cüzdanının arkalı önlü fotokopisi eklenir. Üyelik aidatının ödendiğine dair makbuz veya banka dekontunun tarih ve numarası üye fişinin üzerine not edilir. Üyeliğe kabul için Şube Yönetim Kurulu'nun onayı gereklidir. Üye fişini eksik dolduran ve aidatını ödemeyen kişinin üyeliğe kabul kararı alınamaz.
c) Şube Yönetim Kurulu, üyeliğe başvuranın talebini 30 gün içinde karara bağlar ve sonucu, başvuru sahibine yazı ile bildirdiği gibi Dernekteki panoda da ilan eder. Üye fişinin üzerine yönetim kurulu karar tarih ve numarası yazılır. Ayrıca, kaydedilen üyelerle ilgili bilgi ve belgelerin bir sureti bir sonraki ayın ilk on günü içinde Genel Merkeze gönderilir.
d) Üyelikle ilgili belgelerin ve aidatların ¼ lük payının bu maddenin (c) şıkkında belirlenen süre içerisinde Genel Merkeze gönderilmesi zorunludur. Bu bilgiler geldikten sonra Genel Merkez Üyelik Kütüğüne kayıt yapılır ve üyeler üye veri tabanına işlenir. Bu işlemlerden sonra ilgili üyelerin Genel Merkez Üye Kütük numaraları Şubeye bir yazı ekinde gönderilir.
e) Genel Merkez Üye Kütüğüne kaydı yapılmayan ve üye veri tabanında yer almayan üyeler Şube Genel Kurullarında hazurun cetvellerine yazılamazlar.
f) Herhangi bir nedenle üyeliği kabul edilmeyenlerin Genel Merkeze başvuru hakkı saklıdır. Merkez Yönetim Kurulu'nun kararı kesindir.
g) Üye Genel Merkez Genel Kurulunda belirlenen üyelik ödentisi ödemekle yükümlüdür.
h) Her üye Tüzüğe, Yönetmeliklere ve Yönetim Kurullarının almış olduğu kararlara uymak ve verilen görevi yerine getirmek, derneğin amacına uygun davranmak, özellikle amacın gerçekleşmesini güçleştirici veya engelleyici davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.

MADDE 7: ÜYELİK HAKLARI
Hiç kimse Derneğe üye olmaya ve Dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye istifa hakkına sahiptir ve bunun için yazılı dilekçe gerekir. Üyeler eşit haklara sahiptir ve her üyenin kayıtlı olduğu Şube Genel Kurulunda bir oy hakkı vardır. Her üye derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılabilir.

MADDE 8: ÜYELİKTEN ÇIKMA VE ÇIKARILMA
ÇIKMA:
Dernek üyeliğinden her zaman çıkmak mümkündür. Bunun için Şube Yönetim Kuruluna yazılı başvurma yeterlidir. Üye başvurusunu takip eden bir ay sonunda üyelikten ayrılmış sayılır. Durum bir mektupla adresine bildirilir.
ÇIKARILMA:
- Derneğin Genel Kurul Kararlarına, Amaçlarına, Tüzük, Yönetmelik ve Genelgelerine aykırı davrananlar,
- Tüketicinin korunmasına yönelik çalışmalar yapan başka bir derneğin kurucu üyesi olanlar veya yönetiminde görev alanlar,
- Herhangi bir yetki almaksızın derneği yükümlülük altına sokanlar,
- Yapılan uyarıya karşın birden fazla TükoDer Şubesine kayıtlı olup da bunlardan biri dışındaki üyeliklerini sildirmeyenler dernekten çıkarılırlar.
Dernekten çıkarılması istenen kişiler, Şube Yönetim Kurulu kararı ile Merkez Yönetim Kurulu'na verilirler, Merkez Yönetim Kurulu, bu kişileri Disiplin Kurulu'na gönderir ve Disiplin Kurulu'nun vereceği karar doğrultusunda gerekli uygulamayı yapar. Ayrıca Merkez Yönetim Kurulu da Dernek Tüzüğüne, yönetmeliklerine ve genel ilkelerine uymayan üyeleri dernek üyeliğinden çıkarılma talebiyle gerekçeleri ile birlikte Merkez Disiplin Kuruluna sevk edebilir.
Merkez Yönetim Kurulu'nun ihraç kararına karşı, takip eden ilk Merkez Genel Kurul Toplantısı'nda itiraz edilebilir. Merkez Genel Kurulunun vereceği karar kesindir.

MADDE 9: ÜYELİĞİN DÜŞMESİ
Üyeliğe girişten sonra, üyeliğe girişe engel durumları bulunduğu ortaya çıkanların üyelikleri düşer. Bu kişiler dernek malı üzerinde hiçbir hak iddia edemezler.

MADDE 10: DERNEK ORGANLARI
a) Merkez Genel Kurulu,
b) Merkez Yönetim Kurulu,
c) Merkez Denetleme Kurulu,
d) Merkez Disiplin Kurulu,

MADDE 10/A : ZORUNLU OLMAYAN DERNEK ORGANLARI
a) Başkanlar Kurulu: Merkez Yönetim Kurulu üyeleri, Merkez Denetleme Kurulu ve Merkez Disiplin Kurulu üyeleri ile tüm şube başkanları veya başkanın yetki verdiği bir Şube Yönetim Kurulu üyesinin katılımıyla yılda iki defadan az olmamak üzere toplanır.
b) Uzmanlık Komisyonları: Merkez Yönetim Kurulu içinden görevlendirilmiş bir üye öncülüğünde ve Merkez Yönetim Kurulu'nun denetim/gözetiminde tüzük, yönetmelik ve genelgelere göre dernek amacına uygun çalışması için kurulan uzmanlık komisyonlarıdır.

MADDE 11: MERKEZ GENEL KURULU
Genel Kurul, Şube Genel Kurullarından seçilerek gelen delege ve doğal delegeler ile toplanır. Delege sayısı, üyelik yükümlülüklerini yerine getiren üye sayısı 30.000'e (otuzbin) ulaşıncaya kadar 500'dür. 30.000 (otuzbin) üzerindeki her 500 (beşyüz) üye için bir delege eklemek sureti ile delege sayısı arttırılır.
Toplam üye sayısı kalan delege sayısına bölünerek anahtar sayı bulunur. Her şubenin üye sayısı anahtar sayıya bölünerek bulunacak sayı kadar asil delege belirlenir. Artık delege, en fazla küsuratı bulunan şubeden başlayarak birer birer dağıtılır.

Merkez Genel Kuruluna seçilecek delege kat sayısı Merkez Yönetim Kurulu tarafından her yıl ocak ayı içinde belirlenerek bir genelge ile şubelere bildirilir.

Üye sayısı yeterli olmayan şube, üye sayısı ne olursa olsun, yeterli sayıyı tamamlayana kadar şube başkanı dışında en az üç delege ile temsil edilir.

Daha önce Genel Başkanlık görevi yapmış olanlar, Merkez Yönetim Kurulu Üyeleri, Merkez Denetleme Kurulu Üyeleri, Merkez Disiplin Kurulu Üyeleri ile Şube Başkanları doğal delegedir.

MADDE 12- MERKEZ GENEL KURULUNUN GÖREV VE YETKİLERİ
a) Dernek Genel Başkanı'nı seçer,
b) Dernek merkez organlarını seçer,
c) Tüzüğü değiştirir,
ç) Merkez Yönetim ve Merkez Denetleme Kurulları raporlarını görüşür ve ibra eder; Merkez Yönetim Kurulu'nca hazırlanan bütçeyi görüşür, değiştirme ve kabulünü yapar,
d) Derneğe taşınmaz mal satın alınması için Merkez Yönetim Kurulu'na yetki verir,
e) Aidat miktarlarını belirler,
f) Dernek ve tesislerin yönetilmesine ilişkin kararları alır,
g) Derneğin feshi ve tasfiyesinde izlenecek yol ve dernek varlıklarının geleceği konusunda karar alır,
h) Bir başka dernek ile veya federasyon, konfederasyon gibi üst kuruluşlara katılma ve bunlarla birleşme şekil ve koşullarını belirler,
ı) Yasalar çerçevesinde gerekli görülen diğer kararları alır,
i) Disiplin kararlarına itirazları görüşür.
Genel Merkez tüzel kişiliğinin fesih, tasfiye veya bir başka dernekle birleşme/katılma kararlarını Genel Kurula katılan delegelerin 4/5 çoğunluğunun, diğer kararların ise toplantıda hazır bulunan delegelerin yarıdan bir fazlasının oyu ile alınması zorunludur.

MADDE 13: MERKEZ GENEL KURUL TOPLANTILARI
Merkez Genel Kurul toplantı yeri, Dernek genel merkezinin bulunduğu yerdir. Başka yerde yapılamaz. Genel Kurul 2 yılda bir, Mayıs ayı içinde Merkez Yönetim Kurulu'nun tespit ve ilan edeceği tarihte olağan olarak toplanır. Ancak Merkez Yönetim ve Merkez Denetleme Kurullarının gerekli gördüğü hallerde veya delegelerden 1/5'inin yazılı isteği üzerine olağanüstü olarak da toplanabilir. Bu durumda Genel Kurulu toplantıya çağırma yetkisi Merkez Yönetim Kurulu'na aittir. Ancak Merkez Denetleme Kurulu'nun veya delegelerin 1/5'inin yazılı isteğine rağmen Merkez Yönetim Kurulu, Genel Kurulu bir ay içinde toplantıya çağırmazsa; Merkez Denetleme Kurulu'nun ya da toplantı isteğinde bulunan üyelerden bir tanesinin başvurusu üzerine yerel Sulh-Hukuk Yargıcı duruma el koyup duruşma yaparak Dernek üyeleri arasından 3 kişilik bir kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir. Genel Kurulun tarihi, yeri ve saati Merkez Yönetim Kurulu'nca karar defterine geçirilir. Genel Kurul gündemini içeren bilgilerle bir gazetede yayımlanır.

MADDE 14- TOPLANTIYA ÇAĞRI VE DUYURMA ŞEKLİ
Merkez Yönetim Kurulu Dernek tüzüğüne göre Merkez Genel Kuruluna katılma hakkı bulunan delegelerin listesini düzenler. En az onbeş gün önceden Genel Kurul Toplantısı'nın gün, saat, yer ve gündemi bir gazete ilanı ile duyurulur. Bu duyuruda çoğunluk sağlanamaması nedeniyle toplantı yapılamıyorsa, ikinci toplantının gün, saat ve yeri de belirtilebilir. İki toplantı arasındaki zaman 1 haftadan az olamaz. Toplantının yapılacağı gün, saat, yer ve toplantı gündemi, katılacak üyelerin listesi ile birlikte ve bu tarihten en az 15 gün önce mahallin en büyük amirliğine yazı ile bildirilir. Toplantı başka bir nedenden geri bırakılırsa, bu durum nedenleri ile birlikte ve ilk ilanın yapıldığı gazetede delegelere duyurulur. İkinci toplantının, geri bırakma tarihinden itibaren en geç 2 ay içinde yapılması zorunludur. Üyeler ikinci toplantıya fıkrada belirtilen esaslara göre yeniden çağırılır ve toplantı ikinci fıkra esaslarına göre o yerin en büyük mülki amirliğine duyurulur. Merkez Genel Kurul bir defadan fazla geri bırakılamaz. Hükümet komiserinin toplantıya gelmemiş olması toplantının ertelenmesini gerektirmez.

MADDE 15- MERKEZ GENEL KURULUN'DA ÇOĞUNLUK
Merkez Genel Kurulu, en son bir önceki yılın ödentisini ödeyen delegelerin yarıdan bir fazlasının katılımıyla toplanır ve çoğunlukla karar alır. Genel Merkez Üye Kütüğüne kaydı yapılmayan ve üye veri tabanında yer almayan delegeler Merkez Genel Kurul Hazurun Cetveline yazılamazlar.
İlk toplantıda yeterli sayı sağlanamazsa, ikinci toplantıya katılan üye sayısı, Merkez Yönetim ve Denetleme Kurulları asil üye tam sayılarının iki katından az olamaz. Gündeminde yazılı maddelere göre yukarıda açıklanan şekillerde çoğunluk elde edilemezse ikinci toplantı yapılır. İlk şekillerde belirtilmemişse, ikinci toplantı için tekrar çağrı yapılır, ilan verilir. Bu toplantıya katılan üyelerin sayısı ne olursa olsun, konu görüşülür ve hazır üyelerin oylamasıyla ve yukarıdaki maddelerde belirtilen çoğunluk esaslarıyla kararlar alınır.

MADDE 16: ÇOĞUNLUK TUTANAĞI VE AÇILIŞ
Merkez Yönetim Kurulu, toplantı öncesi Dernek Tüzüğüne göre Merkez Genel Kuruluna katılma hakkı bulunan delegelerin listesini düzenler. Katılacak delegeler, bu listedeki isimlerinin hizasını imzalar. Liste gereğince sayının yeterli olduğu anlaşılırsa, bu durum bir tutanakla saptanır. Üye olmayanlar toplantıya izleyici ya da konuk olarak katılabilirler.

MADDE 17: MERKEZ GENEL KURUL GÜNDEMİ
Merkez Genel Kurulunda sadece gündemde yer alan maddeler sırasıyla konuşulur ve karara bağlanır. Toplantıya katılan delegelerin en az 1/10'u tarafından görüşülmesi istenen konuların, gündeme alınması zorunludur. Olağanüstü Genel Kurullarda daha önce hazırlanan gündem değiştirilmez, yeni madde eklenemez.

MADDE 18- MERKEZ GENEL KURUL DİVANI
Merkez Genel Kuruluna katılma hakkına sahip delegeler Merkez Yönetim Kurulu'nca düzenlenen hazurun cetvelindeki isimlerinin karşısını imzalayarak toplantı yerine girerken, Merkez Genel Kurulu; Genel Başkan veya görevlendireceği Merkez Yönetim Kurulu üyelerinden biri tarafından açılır. Yeterli sayı için yoklama yapılır. Yeterli sayı varsa kongre üyeleri arasından bir başkan iki katip üye seçilerek Kongre Divanı oluşturulur. Toplantının yönetimi Genel Kurul Divan Başkanı'na aittir. Katip üyeler toplantı notlarını alarak tutanağı düzenler ve başkanla birlikte imzalarlar. Toplantı sonunda tüm tutanak ve belgeler, yeni Merkez Yönetim Kurulu'na teslim edilir.

MADDE 19-ORGANLARA SEÇİLENLERİN İDAREYE BİLDİRİLMESİ
Merkez Genel Kurul yapılan seçimi izleyen 7 gün içinde Merkez Yönetim Kurulu Başkanı tarafından Merkez Yönetim Kurulu, Merkez Denetleme Kurulu ve diğer organlara seçilen asil ve yedek üyelerinin isimlerinin bulunduğu Merkez Genel Kurulu sonuç bildirim formunu, gazete ilanı, hazurun cetveli, Merkez Genel Kurul evrakları ilgili mülki amirliğine verilir.

MADDE 20- MERKEZ YÖNETİM KURULU
Merkez Yönetim Kurulu, Genel Kurulda üyeler arasında ayrı ve tek dereceli seçimle belirlenen bir genel başkan ve 10 asil üyeden oluşur. Merkez Yönetim Kurulu kendi içinden bir veya daha fazla sayıda Genel Başkan Yardımcıları, bir Genel Sekreter, ve bir Genel Sayman seçer. Merkez Yönetim Kurulu'nun asil üyelerinden birinin özrü veya çekilmesi halinde, en fazla oy almış yedek üye bir hafta içinde Merkez Yönetim Kurulu'na çağrılır. 2 yıl için seçilen Genel Başkanlığa ve Merkez Yönetim Kurulu üyeliklerine yeniden seçilmek olanaklıdır. Genel Başkanlığın herhangi bir nedenle boşalması halinde Merkez Yönetim Kurulu üyeleri kendi aralarından birini seçerek bu göreve getirir.

MADDE 21- MERKEZ YÖNETİM KURULU'NDA TOPLANTI VE ÇOĞUNLUK
Merkez Yönetim Kurulu Genel Başkanın veya özrü halinde Genel Başkan yardımcılarından birinin daveti ile, her ay en az bir defa toplanır. Toplantı gün, saat, yer ve gündemi önceden kurul üyelerine bildirir. Üyelerden 1/3'nün yazılı istemi üzerine Merkez Yönetim Kurulunun toplantıya çağırılması zorunludur. Merkez Yönetim Kurulu çoğunlukla toplanır ve çoğunlukla karar alır. Oyların eşit olması durumunda, başkanın bulunduğu taraf çoğunluktur. Kurulca alınacak karar, onaylı karar defterine geçirilir ve karara katılanlar tarafından hemen imzalanır. Muhalif kalan üye, düşünce farklılıklarını kararın altında belirtilir. Başkanın çekilmesi halinde, başkan yardımcılarından biri yerini alır. Başkan yardımcılarından birinin çekilmesi durumunda, Merkez Yönetim Kurulu yeni bir başkan yardımcısı seçer. Yönetim Kurulu toplantılarına, geçerli özrü olmaksızın üst üste 4 kez gelmeyen üye istifa etmiş sayılır. Yerine, sırasına göre yedek üye çağırılır.

MADDE 22- MERKEZ YÖNETİM KURULU'NUN GÖREV VE YETKİLERİ
Merkez Yönetim Kurulu'nun görev ve yetkileri:
a) Derneği yasalar ve Tüzük hükümleri, Genel Kurul kararları doğrultusunda yönetir, yönetmelik ve genelgeler çıkarır.
b) Derneğin sahip olduğu ve herhangi bir biçimde kullandığı taşınmaz malları ve diğer mal varlıklarını idare eder; gerekli tedbirleri alır; Tüzük ve Genel Kurul ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi veya kiralanması için gerekli yönergeleri çıkarır;
c) Genel Kurul tarafından verilen yetkiye dayanarak, taşınmaz mal alır ve/veya satar;
ç) Taşınmaz mal satın almak veya derneğin amacını gerçekleştirmek için gerekli gördüğü takdirde, sahibi bulunduğu veya bulunacağı taşınmaz malların rayiç bedelinin en fazla % 25'i oranında teminat gösterir, ipotek eder, borçlanır, intifa ve irtifak hakkı tesis eyler, ifraz ve tevhit yaptırır, sulh olur, ibra eder, kira sözleşmeleri yapar veya son verir, şube katkılarını zamanında toplar;
d) Derneğin uyum içinde ve amaçları doğrultusunda çalışabilmesi için gerekli gördüğü kararları alır;
e) Toplanmasına olanak kalmayan alacakları saptayarak, terkin için Genel Kurula bildirir;
f) Genel Kurul gündemini hazırlar ve Tüzük hükümleri gereğince Genel Kurulu olağan ve olağanüstü toplantıya davet eder;
g) Genel Kurul kararlarını yerine getirir;
h) Derneğin bütçesini ve Genel Kurula sunulacak çalışma raporlarını hazırlar;
ı) Üye kayıt defteri (Merkez Üye Kütüğü), bütçe, kesin hesap, bilanço defteri, gelen-giden evrak defteri, demirbaş defteri, alındı belgesi, kayıt defteri ile gereken diğer defterler ve belgeleri düzenli bir şekilde tutar, saklar ve bunları onaylar;
i) Merkez Yönetim Kurulu'nca alınacak kararlara veya yönetmelik ve genelge hükümlerine aykırı hareket eden üyeleri ilkinde yazılı uyarır, tekrarı halinde hakkında gerekli işlemlerin yapılması için üyeleri Disiplin Kurulu'na sevk eder;
j) Üyeler ve üye ile şubeler arasındaki anlaşmazlıkları çözer;
k) Gerekli gördüğü çalışmaları yapar, çalışmalarla ilgili görevlileri seçer gerektiğinde değiştirir;
l) Dernek için personel alıp çıkarır, görev yetkilerini belirler, tesislere personel alıp çıkarır, tesis ve lokal açar;
m) Derneğin feshi halinde, bu hususu süresi içinde yazılı olarak en büyük mülki amire bildirir. Şubelerin feshi (kapatılması) halinde de şubenin kurulduğu yerin mülki amirliğine aynı süre içerisinde bildirir.
n) Yasaların, Tüzüğün kendisine verdiği diğer işleri yapar ve yetkilerini kullanır;
o) Ülke çapında il merkezlerinde ve ilçelerde bir veya birden fazla şubeler açabilir.
ö) Merkez Yönetim Kurulu gerekli gördüğü zamanlarda iç denetim ve Dernek amacının gerçekleştirilmesi için şubeleri mali ve idari yönden denetler. Genel Merkez tarafından yapılacak bu denetimler Şube adreslerinde yapılabileceği gibi, tüm defter kayıt ve belgeler Genel Merkeze istenmek sureti ile de yapılabilir.
p) Tüzük ve Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden ,Merkez Yönetim Kurulunun veya görevli kılacağı denetçilerin talep edecekleri belgeleri teslim etmeyen veya bilgi vermekten kaçınan ,yazılı talebe rağmen 10 gün içinde göndermeyen şubelerin Şube Başkanı, Yönetim Kurulu asil ve yedek üyeleri ile Denetim Kurulu asil ve yedekleri görevden alabilir. Görevden alınan şube yönetimlerinin yerine üyeler arasından yeni yönetim kurulu ataması yapar. Yeni atanan yönetim kurulu en geç altı ay içinde şube olağan genel kurulunu yapar.
r)Yukarıda belirtilen nedenlerle veya şubenin gayri faal veya münfesih duruma düşmesi durumunda Merkez Yönetim Kurulu kararı ile Şubenin kapatılmasına karar verebilir. Şubenin kapatılması halinde Şubenin tüm parasal değerleri ve mal varlıkları Merkez Yönetim Kurulu tarafından teslim alınarak Genel Merkez'e aktarılır.
s) Dernek tüzük, yönetmelik ve genel ilkelerine aykırı davranışları tespit edilen üyelerin üyeliklerine son verilmesi talebi ile Merkez Disiplin Kuruluna sevk eder.

MADDE 23- GENEL BAŞKANIN GÖREVLERİ VE YETKİLERİ
a) Genel Başkan, TükoDer'in manevi kişiliğini ve birliğini temsil eder ve bu sıfatla idare ve temsil görevlerini yerine getirir;
b) Gerekli durumlarda Genel Merkezin ve TükoDer örgütünün bütün toplantılarına başkanlık yapar;
c) Acil durumlarda tüzük hükümlerine uygun olmak koşulu ile genel bütçenin % 25'i kadar harcamalara karar verir. Bu harcamaları 15 gün içerisinde Merkez Yönetim Kurulu'na sunar,
d) Genel Başkanın herhangi bir nedenle bulunmadığı zamanlar derneği Genel Başkan Yardımcılarından biri veya Genel Sekreter temsil eder.

MADDE 24- MERKEZ YÖNETİM KURULUNUN YEDEK ÜYELERLE TAMAMLANMASI
Merkez Yönetim Kurulu üye sayısı, boşalma nedeniyle yedeklerin de göreve çağrılmasından sonra, üye tam sayısının yarısından aşağıya düşerse, mevcut Merkez Yönetim Kurulu üyeleri veya Merkez Denetleme Kurulu tarafından Genel Kurul 1 ay içinde toplantıya çağrılır. Çağrının yapılmaması halinde Dernek üyelerinden birinin başvurusu üzerine, o yerin Sulh-Hukuk yargıcı duruşma yaparak üyeler arasından seçeceği 3 kişiyi, 1 ay içinde Genel Kurulu toplamakla görevlendirir.

MADDE 25- MERKEZ DENETLEME KURULU
Merkez Genel Kurul tarafından gizli oyla seçilen 3 asil ve 3 yedek üyeden oluşur. Kurulun süresi iki yıldır, tekrar seçilmek olanaklıdır.

MADDE 26- ÇALIŞMA ŞEKLİ
Merkez Denetleme Kurulu üyeleri gerekli görürlerse, aralarında iş bölümü yapabilirler. Harcamaların bütçeye uygun yapılıp yapılmadığını, belgelerin geçerli olup olmadığını, gelirlerin gereken dikkatle toplanıp toplanmadığını denetlerler. Denetim sırasında görülen aksaklık veya alınması gerekli önlemler konusunda Merkez Yönetim Kurulu'na yazılı önerilerde bulunurlar. Kurul 6 ayı aşmayan aralıklarla denetim yapar ve raporunu Merkez Yönetim Kurulu'na sunar. Merkez Denetleme Kurulu bu raporları, toplandığında Genel Kurula sunar. Gerekli gördüğü durumlarda Merkez Disiplin Kurulu'na sevk eder.

MADDE 27- MAZERET HALİ
Asil üyelerden birinin mazereti veya çekilmesi halinde, görevi en çok oy alan yedek üye devralır.

MADDE 28- MERKEZ DİSİPLİN KURULU
Merkez Disiplin Kurulu, Genel Kurul da seçilen 5 asil, 5 yedek üyeden oluşur. Kendi içinde 1 başkan seçer. Şubeler için Disiplin Kurulu'na gerek yoktur.

MADDE 29- MERKEZ DİSİPLİN KURULU'NUN GÖREVLERİ
a) Üyelik disiplin suçlarını kovuşturur. TükoDer üyeliğinden çıkarmayı Merkez Yönetim Kurulu'na teklif eder.
b) Şube yönetim kurullarının ve Denetleme Kurulları'nın disiplin suçlarına ilişkin savunmalarını alır ve karar verir.
c) Merkez Yönetim Kurulu ve Merkez Denetleme Kurulu üyelerinin disiplin suçlarına ilişkin savunmalarını alır ve karar verir.
ç) Merkez Yönetim Kurulunun göndermiş olduğu disiplin suçları dosyalarını inceleyerek karar verir.
d) Alınan kararları gereği için Merkez Yönetim Kuruluna bildirir.
e) Disiplin Kurulu görev ve yetkileri ile disiplin suçlarını ve karşılığında verilecek cezaların neler olduğunu ve cezalara itiraz sürelerini ve şeklini zaman aşımı sürelerini belirleyen bir yönerge çıkarır.

MADDE 30-YÜKSEK DANIŞMA KURULU
Merkez Yönetim Kurulu'nca yeterli sayıda atanır. Başkanı, başkan yardımcısını ve raportörlerini kendi üyeleri arasından seçer. İç çalışma yönergesini hazırlayarak bir kopyasını Genel Merkeze sunar. Yılda en az 2 kez toplanarak TükoDer'in çalışma konularında, çalışma, plan ve eğitim programlarında incelemeler yapar ve Genel Merkeze önerilerde bulunur. Merkez Yönetim Kurulu ve Genel Başkanlığın istediği konularda görüşlerini bildirir. Merkez Yönetim Kurulu'nca gerekli görülen hallerde Yüksek Danışma Kurulu raporları örgüte yayımlanır. Bu raporlar danışma niteliğindedir.
Merkez Yönetim Kurulu gerek gördüğü hallerde, Yüksek Danışma Kurulu'ndan çalışma kolları için özel plan ve öneriler isteyebilir. Merkez Yönetim Kurulu adına çalışmaları yerinde gözlemek amacıyla uzmanlık grupları kurabilir. Bu çalışmaların sonuçları Genel Merkeze sunulur.

MADDE 31- DERNEK ŞUBELERİNİN KURULUŞU, GÖREV VE YETKİLERİ
a) Gerekli görülen yerlerde şube açmak Merkez Genel Kurul kararı ile mümkündür.TükoDer, Kamu Yararına Çalışan Dernek statüsünde olması nedeni ile il, merkez ilçe ve köylerde birden fazla şube açabilir. Bu amaçla Merkez Yönetim Kurulu en az 3 kişiye yetki verir. Bu 3 kişi tarafından şubenin açılacağı yerin en büyük mülki amirliğine yazılı başvuru yapılır. Yazılı başvuruda şube kurucularının adı soyadı, baba adı, doğum yeri ve tarihi, meslek ve sanatı, ikametgahı ile şube merkez adresinin bildirilmesi, bu yazıya dernek tüzüğünden gerekli sayıda örnek ile yetki belgelerinin eklenmesi zorunludur. Şube kurucularının şubenin açılacağı yerde en az altı aydan beri ikametgah etmeleri zorunludur.
b) Medeni Kanun hükümlerine göre derneklerin(tüzel kişilerin) sadece bir tek
ikametgahı olabilir, bu da Genel Merkezin bulunduğu yerdir.
c) Şube adına gayrimenkul tasarrufu yapılamaz, taşınmaz mal satın alınamaz.
d) Şubeler, Derneği veya Şubeyi borç ve taahhüt altına sokacak karar alamazlar, sözleşme, taahhütname, çek, bono, poliçe, kıymetli evrak vb. belgeleri Merkez Yönetim Kurulundan yazılı izin ve yetki almadan düzenleyip imzalayamazlar.
e) Şube isimlerinin belirlenmesi veya değiştirilmesi Merkez Yönetim Kurulunun yetkisindedir ve Şube Genel Kurullarınca değiştirilemez.
f) Derneğe karşı açılan veya derneğin açacağı davalarda derneği Merkez Yönetim Kurulu temsil eder. Şubeler şube adına vekalet veremezler, dava açamazlar veya açılacak davalarda derneği temsil edemezler. Şube sınırları içerisinde her hangi bir nedenle dava açılması gerekiyor ise Şubenin göstereceği bir avukata uygun görüldüğü takdirde Merkez Yönetim Kurulu tarafından vekalet verilebilir.

MADDE 32- ŞUBELERİN ORGANLARI
Her şube aşağıdaki organlardan oluşur:
a) Şube Genel Kurulu
b) Şube Yönetim Kurulu
c) Şube Denetleme Kurulu
ç) Komisyonlar

MADDE 32/A-ŞUBELERİN TUTMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU DEFTERLER
a) Yönetim Kurulu Karar Defteri
b) Üye Kayıt Defteri
c) Gelen-giden evrak defteri
d) Gelir-gider defteri (işletme defteri)
e) Bütçe Kesin Hesap ve Bilanço Defteri
f) Demirbaş defteri
g) Alındı Belgesi (Tahsil Makbuzları) Kayıt Defteri
Şubelerde kullanılacak üye kayıt formu, antetli kağıt, zarf, kimlik kartı, şikayet başvuru formu vb. belgelerle Şube Kaşesi, Şube Mührü ve Şube Tabelası Merkez yönetim Kurulu tarafından belirlenen örneklere uygun ve standart olmak zorundadır.

MADDE 33- ŞUBE GENEL KURULU'NUN TOPLANTI/GÖREV VE YETKİLERİ
a) Şube Genel Kurulu'nun toplantı ve çalışma şekli: Şube Olağan Genel Kurulu şubede kayıtlı, en geç bir önceki takvim yılı sonuna kadar ki aidatını ödemiş asil üyelerden meydana gelir. Şube Olağan Genel Kuruluna katılacak üyelerle ilgili hazurun cetvelleri, üye kayıt defterindeki kayıtlara uygun olarak düzenlenir. Hazurun cetvellerinde Genel Merkez Üye Kütüğünde de kaydı bulunan üyeler yer alabilir. Genel Merkez Üye Kütüğünde kaydı bulunmayan üyeler hazurun cetvellerine yazılamaz. Olağan toplantının Merkez Genel Kurulu toplantısından en az bir ay önce bitirilmesi zorunludur.
b) Şube Genel Kurul Toplantısı, en az on beş gün önceden gün, saat, yer ve gündem belirtilerek bir gazetede yayınlanır.
c) Şube Genel Kurulu ile ilgili olarak şube yönetim kurulu karar örneği, ilanın yayınlandığı gazete ve hazurun cetveli bir dilekçe ekinde 15 gün önceden ilgili mülki amirliğe verilir. Mülki amirliğe verilen belgelerin bir suretlerinin genel kurul toplantısından en az 15 gün önce bir yazı ekinde Genel Merkeze gönderilmesi zorunludur.
d) Şube Yönetim ve Şube Denetleme Kurullarının raporları ile bilanço ve gelir-gider hesaplarını inceler, inceleme sonucuna göre kurulları ibra eder veya sorumluları hakkında karar verir;
e) Şubenin bütçesini inceler, aynen veya değiştirerek onaylar,
f) Şube başkanını, Yönetim ve Denetleme Kurullarının asil ve yedek üyelerini seçer.
g) Şube üyeleri arasından, tüzüğün onbirinci maddesine göre Merkez Genel Kurul delegelerini seçer.
h) Dernek tüzüğünün ve yasaların Şube Genel Kurulu'na verdiği diğer görevleri yapar.
ı) Şube kurma ve şubelere isim verme veya değiştirme yetkisi Merkez Yönetim Kuruluna aittir. Şube adının değiştirilmesi konusunda karar alınamaz.
i) Dernek tüzük ve yönetmeliklerine aykırı veya bunların değiştirilmesi konularında karar alınamaz.
j) Üye aidatı miktarının belirlenmesi ile ilgili karar alınamaz.
k) Merkez Yönetim Kurulunun izin ve muvafakatı olmadan Şubenin kapatılması , feshi, tasfiyesi, mal varlığı ve hakları ile ilgili karar alınamaz.
l) Üyelikten çıkarma ve disiplin konularında karar alınamaz.
m) Şube genel kurulunda seçilen Şube Başkanı, yönetim ve denetim kurulları asil ve yedek üyeleri ile ilgili bilgileri içeren genel kurul sonuç bildirimi ve diğer belgeler bir dilekçe ekinde en geç 7 gün içinde ilgili mülki amirliğe bildirilir. Ayrıca genel kurul toplantı tutanağı, hazirun cetvelinin şube genel kuruluna katılan delegeler tarafından imzalanmış sureti, faaliyet raporu, denetim kurulu raporu, bilanço, gelir-gider raporları ve tahmini bütçenin birer nüshasının en geç on gün içinde bir yazı ekinde Genel Merkeze gönderilmesi zorunludur.

MADDE 34- ŞUBE YÖNETİM KURULU
Şube Yönetim Kurulu Şube Genel Kurulunca seçme-seçilme hakkı bulunan üyeler arasından iki yıl süre için tek dereceli seçilen, bir başkan ve en az altı üyeden oluşur. Şube yönetim kuruluna seçilecek üye sayısı on kişiden fazla olamaz, şube yönetim kurulları başkan dahil en fazla onbir kişi olarak seçilebilir. Asil üye sayısı kadar yedek üye seçilir.

MADDE 35- ŞUBE YÖNETİM KURULU
İŞ BÖLÜMÜ:
a) Şube Yönetim Kurulu kendi içinden bir veya daha fazla sayıda Şube Başkan Yardımcıları, bir Şube Sekreteri, ve bir Şube Saymanı seçer. Şube Yönetim Kurulu'nun asil üyelerinden birinin özrü veya çekilmesi halinde, en fazla oy almış yedek üye bir hafta içinde Yönetim Kurulu'na çağrılır. 2 yıl için seçilen Şube Başkanlığına ve Şube Yönetim Kurulu üyeliklerine yeniden seçilmek olanaklıdır. Şube Başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması halinde Şube Yönetim Kurulu üyeleri kendi aralarından birini seçerek bu göreve getirir.
b) Her şube aşağıdaki komisyonları kuracaktır:
• Şikayet Değerlendirme Komisyonu
• Örgütlenme Komisyonu
• Eğitim ve Araştırma Komisyonu
• Hukuk Komisyonu
• Sosyal Faaliyetler Komisyonu
Komisyonların işlevleri, çalışma yöntemleri Merkez Yönetim Kurulu tarafından yönetmelik ile belirlenir ve şubelere bildirilir.

MADDE 36-ŞUBE YÖNETİM KURULU TOPLANTI VE KARARLARI
Şube Yönetim Kurulu'nun toplantı ve kararlarında uygulanacak esaslar hakkında ana tüzüğün 21. madde hükümleri uygulanır. Şube Yönetim Kurulu kararlarının bir örneği 10 gün içinde Genel Merkeze gönderilir.

MADDE 37- ŞUBE YÖNETİM KURULU'NUN GÖREV VE YETKİLERİ
a)Şubelerin bir dernek iç organı olmaları nedeni ile Şube Yönetim Kurulları tüzük, yönetmelikler ve Merkez Yönetim Kurulu kararları doğrultusunda ve koordineli şekilde çalışırlar.
b) Şubeyi temsil eder ve bu konuda Şube Yönetim Kurulu üyelerinden bir veya birkaçına temsil yetkisi verir,
c) Şubeyi yasalar, tüzük, yönetmelik ve genelge hükümlerine göre yönetir,
ç) Genel Kurul kararlarını yerine getirir,
d) Yıllık çalışma raporu ile bilanço ve gelir-gider hesabını, gelecek döneme ait bütçeyi hazırlar ve Genel Kurula sunar. Üye aidatları ve bağışlar şube saymanı tarafından toplanır. Toplanan aidatların 1/4'lük bölümü her ayın ilk on günü içinde üye formlarının bir sureti ile birlikte Genel Merkeze gönderilir.
e) "Aylık Bilgi Raporu", "mali raporları" ve ek belgeleri örneğine uygun düzenleyerek bir sonraki ayın onuncu gününe kadar Genel Merkeze iletir.
f) Şube Başkanı ve Yönetim Kurulu Üyeleri yazılı ve görsel medya ile ilişkilerinde TükoDer ilkelerine, Genel Merkezce belirlenmiş politikalara ve ortak dil kullanmaya özen göstermek zorundadırlar. Randevulu basın açıklaması, basın toplantısı, radyo veya televizyon programlarından önce Genel Merkezle görüşülerek söylem birliği sağlanır.
g) Yapılan her türlü yazılı ve görsel medya çalışmalarının birer örneği (Gazete kupürü, ses veya görüntü kaseti) her ay diğer rapor ve belgelerle birlikte Genel Merkez Basın Arşivine Gönderilir.
h) Ulusal düzeyde yayın yapan gazete ve televizyonlarda derneği temsil etme yetkisi Merkez Yönetim Kuruluna aittir. Özel durumlarda ise şubelerin ulusal yayınlarda yer alması Genel Merkezin bilgi ve kararı ile mümkündür.
ı) Her türlü boykot, protesto gibi toplumsal etkinlikler ancak Genel Merkezin karar ve koordinasyonu ile mümkündür. Yerel bir sorunla ilgili toplumsal etkinlik söz konusu olduğunda ise yine Genel Merkezin koordinasyonu ve önerileri doğrultusunda yapılabilir. Etkinlikte kullanılacak yazılı ve görsel materyallerin içeriği konusunda Genel Merkezin onayını almak zorunludur.

MADDE 38- ŞUBE DENETLEME KURULUNUN OLUŞUMU VE GÖREVLERİ
Şube hesaplarını denetlemek üzere Şube Genel Kurulu tarafından asil üyeler arasından 2 yıl süre için 3 asil 3 yedek üyeden oluşur. Şube Denetleme Kurulu bu tüzüğün 25. ve 26. maddesindeki yazılı esaslar dahilinde görev yapar.
Yasa, tüzük, yönetmelik ve genelge hükümleri gereğince , şube hesap ve belgeleri şube denetim kurulu tarafından 6 ayı aşmayan aralıklarla denetlenir. Denetim raporlarının bir örneğinin denetleme kurulu tarafından en geç 10 gün içinde Genel Merkeze gönderilmesi zorunludur.

MADDE 39- GELİR KAYNAKLARI VE YARDIM ALIP/VERME
Üye Aidatı:
Dernekçe düzenlenen toplantı, gösteri, sergi, konser vb. çalışmalardan elde edilen gelirler,
Derneğin mal varlığından sağlanan gelirler,
Bağış ve Yardımlar:
Dernek, siyasi partilerden ve ticari kuruluşlardan parasal yardım alamaz ve yardımda bulunamaz. Dernek gelirlerinin en az %80'i derneğin amacı ile ilgili olarak kamu yararına harcanır. Bu zorunluluğu yerine getirmek için gerekli girişimlerde bulunulur.

MADDE 40-DEFTER VE KAYITLARI
Dernek aşağıda yazılı ve noter tasdikli defterleri tutar:
Yönetim Kurulu Karar Defteri,
Üye Kayıt Defteri,
Gelen-Giden Evrak Defteri,
Gelir-Gider Defteri,
Bütçe, Kesin Hesap ve Bilanço Defteri,
Demirbaş Defteri,
Alındı Belgesi Kayıt Defteri.

MADDE 41- GELİR VE GİDERLERDE USUL
Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır. Giderler harcama belgesi ile yapılır. Bu belgelerin resmi olanları kullanılır. Bu sağlanamıyorsa, en büyük mülki amire onaylatılarak "özel baskılı alındı belgesi" kullanılabilir. Resmi olanı sağlandığında bunlarla değiştirilir.
Alındı belgesinde bağışta bulunanın kimliği belirtilir. Bu defter ve belgeler 5 yıl süreyle saklanır.
Derneğin banka hesabından para çekmeye yetkili en az iki imzanın birlikte bulunması zorunludur.

MADDE 42- TÜZÜK MADDELERİNİN GEÇERLİLİĞİ
Tüzükte hükmü bulunmayan haller için yasa hükümleri geçerlidir.

MADDE 43- FESHİ HALİNDE MAL VARLIĞININ İNTİKALİ
Derneğin kendiliğinden feshedilmiş sayılması halinde mal varlığı uygun görülen yardım kurumlarından birine verilir.
Derneğimiz Bakanlar Kurulu'nun 13.03.1998 tarih ve 10804 sayılı kararı ile kamu yararına çalışan dernek sayılmıştır.